พันธุกรรมและประวัติครอบครัวกับความเสี่ยงโรคภูมิแพ้ในทารก

เวลาที่คุณแม่ตั้งครรภ์มาปรึกษาที่คลินิก คำถามหนึ่งที่หมอบ่อยได้ยินอยู่เสมอคือ ลูกในท้องจะมีโอกาสเป็นโรคภูมิแพ้เหมือนพ่อหรือแม่ไหม ความกังวลนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกเลยครับ เพราะโรคภูมิแพ้ในเด็กทารกยุคนี้ดูเหมือนจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จนกลายเป็นเรื่องใกล้ตัวที่คุณพ่อคุณแม่มือใหม่ต้องทำความเข้าใจตั้งแต่ก่อนลูกน้อยลืมตาดูโลก

ลูกจะเสี่ยงเป็นภูมิแพ้แค่ไหน เมื่อพ่อหรือแม่มีประวัติ

ในทางการแพทย์ เราพบว่ายีนหรือพันธุกรรมมีบทบาทสำคัญมากในการส่งต่อความไวของระบบภูมิคุ้มกัน หากคุณพ่อหรือคุณแม่คนใดคนหนึ่งมีประวัติเป็นโรคภูมิแพ้ เช่น หอบหืด แพ้อากาศ หรือผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง ลูกน้อยจะมีโอกาสเกิดโรคภูมิแพ้สูงกว่าเด็กทั่วไปประมาณ 20 ถึง 40 เปอร์เซ็นต์ แต่ถ้าหากโชคร้ายหน่อยที่คุณพ่อและคุณแม่มีประวัติภูมิแพ้ทั้งคู่ ความเสี่ยงของลูกรักจะพุ่งสูงขึ้นไปถึง 60 ถึง 80 เปอร์เซ็นต์เลยทีเดียว ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้มีไว้เพื่อให้คุณพ่อคุณแม่กังวลจนเครียด แต่มีไว้เพื่อให้เราเตรียมตัวรับมือและป้องกันได้อย่างถูกทางตั้งแต่วันแรกที่ลูกเกิด

สัญญาณเตือนจากกรรมพันธุ์ที่หมออยากให้สังเกต

ระบบภูมิคุ้มกันของทารกแรกเกิดยังทำงานได้ไม่เต็มที่ เมื่อผนวกกับปัจจัยด้านพันธุกรรมและประวัติครอบครัวกับความเสี่ยงโรคภูมิแพ้ในทารก ร่างกายของเจ้าตัวเล็กจึงอาจมีปฏิกิริยาไวต่อสิ่งกระตุ้นรอบตัวได้ง่ายกว่าปกติ อาการแรกที่เรามักจะสังเกตเห็นได้บ่อยในขวบปีแรกมักจะเริ่มจากผิวหนัง เช่น ผื่นแดง คัน หรือผิวแห้งกร้านตามแก้มและข้อพับ ซึ่งคุณพ่อคุณแม่อาจเผลอคิดว่าเป็นผื่นผ้าอ้อมหรือผื่นร้อนทั่วไป นอกจากนี้ บางบ้านอาจสังเกตว่าลูกหายใจมีเสียงครืดคราด จามบ่อย หรือมีน้ำมูกใสๆ ทั้งที่ไม่ได้เป็นหวัด สิ่งเหล่านี้คือสัญญาณเตือนเบื้องต้นว่าลูกอาจกำลังได้รับมรดกทางภูมิแพ้มาจากครอบครัวเข้าแล้ว

วิธีดูแลและตัดไฟตั้งแต่ต้นลมตั้งแต่วันแรกที่ลูกเกิด

แม้เราจะเปลี่ยนพันธุกรรมไม่ได้ แต่ข่าวดีคือเราสามารถควบคุมสิ่งแวดล้อมรอบตัวลูกเพื่อลดโอกาสแสดงอาการของโรคภูมิแพ้ได้ หมอมีคำแนะนำปฏิบัติง่ายๆ ที่ช่วยลดความเสี่ยงได้จริง ดังนี้

• สนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่: นมแม่ค่าวิตามินและภูมิคุ้มกันชั้นยอด ช่วยพัฒนาลำไส้และระบบภูมิคุ้มกันของทารกให้แข็งแรง ลดความเสี่ยงในการเกิดภูมิแพ้ได้ดีที่สุดในช่วง 6 เดือนแรก
• จัดการสิ่งแวดล้อมในบ้านให้สะอาด: หลีกเลี่ยงการสะสมของฝุ่นละออง ไรฝุ่น และความชื้นที่เป็นแหล่งสะสมของเชื้อรา หมั่นทำความสะอาดห้องนอนของลูกอยู่เสมอ
• งดการสูบบุหรี่และควันพิษทุกชนิดใกล้ตัวเด็ก: ควันบุหรี่มือสองและมือสามเป็นตัวการสำคัญที่ไปกระตุ้นทางเดินหายใจของเด็กที่มีพันธุกรรมภูมิแพ้ให้กำเริบได้ง่ายขึ้น
• ปรึกษาหมอเรื่องอาหารตามวัย: เมื่อถึงเวลาเริ่มอาหารเสริมตอนอายุ 6 เดือน ให้ค่อยๆ เริ่มทีละอย่างและสังเกตอาการแพ้ อาหารบางชนิดเช่นไข่หรือนมวัว ไม่ควรเลี่ยงไปเสียทีเดียวหากไม่มีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ เพราะการให้สัมผัสในปริมาณที่เหมาะสมอาจช่วยสร้างความทนทานได้

การเข้าใจเรื่องพันธุกรรมและประวัติครอบครัวกับความเสี่ยงโรคภูมิแพ้ในทารกตั้งแต่วันนี้ จะช่วยให้คุณพ่อคุณแม่เปลี่ยนความกังวลเป็นการเตรียมความพร้อม หากลูกน้อยมีอาการผิดปกติเล็กๆ น้อยๆ อย่าลังเลที่จะพามาปรึกษาคุณหมอเพื่อตรวจประเมินแต่เนิ่นๆ เพราะการดูแลที่ถูกทางตั้งแต่เริ่มต้นจะช่วยให้เด็กๆ เติบโตได้อย่างแข็งแรงและมีความสุขครับ