พ่อแม่เป็นภูมิแพ้ ลูกเกิดมาจะเสี่ยงด้วยไหม? ไขข้อข้องใจเรื่องพันธุกรรมกับทารก

เวลามีสมาชิกใหม่เพิ่มขึ้นในครอบครัว สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ป้ายแดงมักจะกังวลใจไม่แพ้เรื่องการเลี้ยงดูก็คือสุขภาพ โดยเฉพาะคุณพ่อคุณแม่ที่มีประวัติเป็นโรคภูมิแพ้ด้วยตัวเอง ย่อมอดคิดไม่ได้ว่าเจ้าตัวเล็กในอ้อมกอดจะรับมรดกทางพันธุกรรมนี้มาด้วยหรือเปล่า เพราะการเห็นลูกน้อยต้องมาคอยจาม น้ำมูกไหล หรือผิวหนังแดงคันตั้งแต่ยังเล็ก เป็นภาพที่บีบหัวใจคนเป็นพ่อเป็นแม่ไม่น้อยเลยทีเดียว

พันธุกรรมและประวัติครอบครัวกับความเสี่ยงที่ลูกจะเป็นภูมิแพ้

ในทางการแพทย์ เราพบว่ายีนหรือพันธุกรรมมีบทบาทสำคัญมากในการกำหนดโอกาสที่ทารกจะเป็นโรคภูมิแพ้ หากเปรียบเทียบให้เห็นภาพง่ายๆ ร่างกายของคนเราจะมีคู่มือคำสั่งที่ถ่ายทอดจากบรรพบุรุษ ถ้าในคู่มือของครอบครัวมีเงื่อนไขที่ไวต่อสิ่งกระตุ้นรอบตัวสูง ลูกน้อยก็มีโอกาสสูงที่จะได้รับคู่มือเล่มนั้นมาด้วยเช่นกัน

สถิติทางการแพทย์ระบุไว้อย่างชัดเจนว่า หากพ่อหรือแม่คนใดคนหนึ่งมีประวัติเป็นโรคภูมิแพ้ เช่น หอบหืด ภูมิแพ้อากาศ หรือผื่นแพ้ผิวหนัง ลูกจะมีโอกาสเป็นภูมิแพ้ประมาณ 20 ถึง 40 เปอร์เซ็นต์ แต่ถ้าหากทั้งคุณพ่อและคุณแม่มีประวัติเป็นโรคภูมิแพ้ทั้งคู่ โอกาสที่เจ้าตัวเล็กจะแสดงอาการแพ้จะพุ่งสูงขึ้นไปถึง 60 ถึง 80 เปอร์เซ็นต์เลยทีเดียว ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้มีไว้เพื่อให้คุณพ่อคุณแม่เครียด แต่มีไว้เพื่อให้เราเตรียมตัวรับมือและเฝ้าระวังได้อย่างถูกต้องตั้งแต่เนิ่นๆ

อาการแบบไหนในทารกที่ฟ้องว่ากำลังเผชิญกับโรคภูมิแพ้

ทารกแรกเกิดยังไม่สามารถบอกเราได้ว่าเขารู้สึกคัดจมูก แน่นหน้าอก หรือคันผิวหนังตรงไหน หน้าที่ในการสังเกตจึงตกเป็นของคุณพ่อคุณแม่ล้วนๆ โดยสัญญาณเตือนภัยมักจะแสดงออกมาผ่านระบบผิวหนังและระบบทางเดินอาหารเป็นหลักในช่วงขวบปีแรก

• ผื่นแดงตามแก้ม ข้อพับ หรือลำตัว: มักเป็นผื่นแห้ง คัน แดง ที่เป็นๆ หายๆ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของโรคผื่นแพ้ผิวหนังอักเสบในเด็ก
• ระบบทางเดินอาหารแปรปรวน: ลูกแหวะนมบ่อยมาก ท้องอืด ร้องกวนไม่ทราบสาเหตุ หรือมีเลือดปนในอุจจาระ ซึ่งบางครั้งอาจสัมพันธ์กับการแพ้อาหาร เช่น โปรตีนนมวัวที่ส่งผ่านมาจากแม่หรือนมผสม
• หายใจมีเสียงครืดคราด: ได้ยินเสียงหายใจดังวี๊ดเบาๆ หรือลูกมีอาการคัดจมูกเรื้อรัง จามบ่อย ทั้งที่ไม่มีไข้หรืออาการหวัดร่วมด้วย

แนวทางดูแลและปกป้องลูกน้อยตั้งแต่อยู่ในครรภ์

แม้เราจะไม่สามารถแก้ไขรหัสพันธุกรรมของลูกได้ แต่เราสามารถปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมและลดความรุนแรงของโรคที่จะเกิดขึ้นได้ตั้งแต่ลูกยังอยู่ในท้องมารดา การดูแลตัวเองของคุณแม่ตั้งครรภ์และการเตรียมความพร้อมหลังคลอดจึงเป็นกุญแจสำคัญ

ในช่วงตั้งครรภ์ คุณแม่ควรรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ให้ครบถ้วน หลีกเลี่ยงสารเคมี ควันบุหรี่ หรือมลภาวะที่รุนแรง ส่วนในช่วงที่ลูกคลอดออกมาแล้ว การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ถือเป็นเกราะป้องกันที่ดีที่สุด เพราะนมแม่มีสารภูมิคุ้มกันธรรมชาติที่ช่วยลดความเสี่ยงของการเกิดโรคภูมิแพ้ในทารกได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ การดูแลความสะอาดภายในบ้านให้ปลอดจากไรฝุ่น ขนสัตว์ และอับชื้น ก็ช่วยตัดวงจรสิ่งกระตุ้นที่จะทำให้โรคภูมิแพ้กำเริบได้เป็นอย่างดี