ภาวะกรดไหลย้อนในทารก อาการแบบไหนแค่แหวะนมหรือป่วยจริง?

ลูกแหวะนมทุกมื้อหลังกินอิ่ม เป็นเรื่องปกติหรือสัญญาณเตือนกรดไหลย้อน?

เวลาอุ้มลูกน้อยหลังมื้อนมแล้วเขาแหวะนมออกมาคำโต หลายคนมักตกใจคิดว่าลูกผิดปกติหรือเปล่า ในฐานะหมอเด็กและคนเป็นพ่อแม่เหมือนกัน อยากบอกว่าการแหวะนมเล็กน้อยหลังกินอิ่มเป็นเรื่องธรรมดามากในเด็กทารกช่วงขวบปีแรก กล้ามเนื้อหูรูดส่วนปลายของหลอดอาหารเขายังพัฒนาตัวไม่เต็มที่ พอกระเพาะอาหารยังปิดไม่สนิท นมที่เพิ่งกินเข้าไปจึงไหลย้อนกลับขึ้นมาได้ง่าย แต่ถ้าลูกมีอาการแหวะพุ่ง ร้องกวน งอแงทุกครั้งหลังมื้อนม หรือน้ำหนักตัวไม่ยอมขึ้นตามเกณฑ์ แบบนี้ไม่ใช่แค่แหวะนมธรรมดาแล้วครับ แต่อาจเป็นภาวะกรดไหลย้อนในทารกที่ต้องใส่ใจดูแลเป็นพิเศษ

ลูกน้อยกำลังเผชิญกับภาวะกรดไหลย้อนในทารกอยู่หรือเปล่า เช็กอาการเหล่านี้กัน

อาการของโรคน้ำย่อยไหลย้อนในเด็กเล็กไม่ได้แสดงออกเหมือนผู้ใหญ่ที่มักบ่นแสบร้อนกลางอก เพราะเขาพูดไม่ได้ สิ่งที่พ่อแม่สังเกตได้ชัดเจนมีหลายอย่างด้วยกัน ดังนี้

• แหวะนมบ่อยและแหวะพุ่งแรง: ไม่ใช่แค่ไหลไหลซึมมุมปาก แต่พุ่งออกมาทางปากหรือจมูก
• งอแงจัดหลังกินนม: ลูกดูหิวอยากกินนม แต่พอเข้าเต้าหรือจุกนมกลับร้องไห้ส่ายหัว หรือดูเจ็บปวดเวลากลืน
• ไอเรื้อรังหรือเสียงแหบ: กรดจากกระเพาะไหลย้อนขึ้นมาสร้างความระคายเคืองที่ลำคอและทางเดินหายใจ
• หลับยากตื่นสะดุ้ง: นอนไม่สนิทเพราะรู้สึกแสบร้อนคอตลอดเวลา
• น้ำหนักตัวไม่ค่อยขึ้น: กินนมเท่าไหร่ก็สำรอกออกหมด ทำให้ร่างกายได้รับสารอาหารไม่เต็มที่

สาเหตุแท้จริงที่ทำให้เกิดภาวะกรดไหลย้อนในทารก

กลไกหลักเกิดจากความยังไม่บรรลุนิติภาวะของระบบทางเดินอาหาร กล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารส่วนล่างยังหลวมและคลายตัวบ่อยเกินไป นอกจากนี้ทารกต้องนอนราบตลอดเวลา ทำให้ของเหลวในกระเพาะไหลย้อนขึ้นมาได้ง่ายกว่าเด็กโตหรือผู้ใหญ่ ในเด็กบางคนอาจมีภาวะแพ้อาหาร เช่น แพ้นมวัวร่วมด้วย ซึ่งยิ่งกระตุ้นให้เยื่อบุทางเดินอาหารอักเสบและมีกรดไหลย้อนรุนแรงขึ้นไปอีก

เทคนิคดูแลลูกรักเมื่อเป็นภาวะกรดไหลย้อนในทารก บรรเทาอาการได้โดยไม่ต้องใช้ยา

ข่าวดีคือภาวะนี้มักจะดีขึ้นและหายได้เองเมื่อลูกโตขึ้น กล้ามเนื้อหูรูดแข็งแรงขึ้น ช่วงนี้พ่อแม่สามารถปรับพฤติกรรมการเลี้ยงดูเพื่อช่วยบรรเทาอาการทรมานของลูกได้ดังนี้

• แบ่งมื้อนมให้เล็กลงแต่บ่อยขึ้น: ลดปริมาณนมในแต่ละมื้อไม่ให้กระเพาะอาหารแน่นเกินไป
• อุ้มเรอทุกครั้งหลังกินนม: ให้เวลาอุ้มพาดบ่าหรือลูบหลังนานขึ้น เพื่อไล่ลมออก ป้องกันแรงดันดันนมย้อนกลับ
• อุ้มตัวตั้งตรงหลังกินนม: หลังมื้อนมควรอุ้มลูกในท่าตั้งตรงหรือกึ่งนั่งประมาณยี่สิบถึงสามสิบนาที อย่าเพิ่งให้นอนราบทันที
• ปรับความหนืดของนม: ในเด็กบางรายที่แพทย์แนะนำ อาจมีการใช้นมสูตรพิเศษที่ข้นขึ้นเพื่อช่วยลดการไหลย้อน

สัญญาณอันตรายแบบไหนที่ควรพาไปพบแพทย์เด็กทันที

แม้ภาวะนี้ส่วนใหญ่ไม่อันตรายและหายได้เอง แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรรีบพามาตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด

• อาเจียนพุ่งเป็นสีเขียวหรือมีเลือดปน
• ลูกซึมลง หายใจเร็ว หรือมีไข้สูงร่วมด้วย
• สำลักรุนแรงจนตัวเขียว
• น้ำหนักตัวลดลงหรือไม่ยอมเพิ่มขึ้นเลยติดต่อกันหลายสัปดาห์