ค่าออกซิเจนในเลือด SpO2 คืออะไร และทำไมถึงสำคัญกับสุขภาพเรา?

เข้าใจง่ายๆ ค่า SpO2 คือเลขบอกอะไรในร่างกายเรา

เวลาเราไปโรงพยาบาลหรือเห็นคนใช้เครื่องวัดที่ปลายนิ้วแล้วตัวเลขขึ้นว่า 95 หรือ 98 เปอร์เซ็นต์ หลายคนอาจสงสัยว่าตัวเลขเหล่านั้นบอกอะไรเราได้บ้าง ค่า SpO2 หรือค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด คือดัชนีที่บอกว่าเม็ดเลือดแดงในร่างกายของเราขนส่งออกซิเจนไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ได้เต็มประสิทธิภาพแค่ไหน เปรียบเสมือนการเช็คว่ารถขนส่งออกซิเจนในร่างกายเราวิ่งกันเต็มคันรถหรือไม่

เกณฑ์มาตรฐานที่ควรรู้ ค่าเท่าไหร่ถือว่าปกติ

ในคนสุขภาพดีทั่วไป ค่าที่เหมาะสมมักจะอยู่ในช่วง 95 ถึง 100 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งถือว่าปอดทำงานได้เป็นปกติในการแลกเปลี่ยนก๊าซ แต่ถ้าเมื่อไหร่ที่ค่าลดต่ำลงกว่า 90 เปอร์เซ็นต์ นั่นเป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายเริ่มได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ซึ่งอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ภาวะปอดอักเสบ โรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง ไปจนถึงความผิดปกติของหัวใจ

วิธีวัดค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนให้แม่นยำด้วยตัวเอง

การวัดค่าที่บ้านทำได้ง่ายผ่านเครื่องวัดปลายนิ้ว แต่เพื่อให้ได้ตัวเลขที่เชื่อถือได้ มีข้อควรระวังเล็กน้อย ดังนี้

• ควรนั่งพักให้ร่างกายอยู่ในสภาวะปกติอย่างน้อย 5-10 นาทีก่อนวัด ไม่ควรวัดทันทีหลังจากเดินขึ้นบันไดหรือทำกิจกรรมหนักๆ
• ตรวจสอบให้แน่ใจว่าเล็บสะอาดและไม่ได้ทาสีเล็บเข้มเกินไป เพราะสีทาเล็บอาจไปรบกวนการอ่านค่าของแสงอินฟราเรดจากเครื่องได้
• มือที่ใช้วัดต้องไม่อยู่ในสภาพเย็นจัด เพราะถ้าเลือดไหลเวียนไปที่ปลายนิ้วน้อยเกินไป ค่าที่ได้จะคลาดเคลื่อนได้
• วางนิ้วให้พอดีกับช่องของเครื่องและอยู่นิ่งๆ จนกว่าตัวเลขจะคงที่

เมื่อไหร่ที่ต้องเริ่มกังวลและควรปรึกษาแพทย์

ตัวเลขบนหน้าจอเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการประเมินเท่านั้น หากค่าออกซิเจนลดลงต่ำกว่า 90 เปอร์เซ็นต์อย่างต่อเนื่อง แม้จะนั่งพักแล้วก็ยังไม่ดีขึ้น หรือมีอาการร่วมที่น่าเป็นห่วง เช่น หายใจลำบาก หายใจหอบเหนื่อย ริมฝีปากเริ่มคล้ำ หรือรู้สึกมึนงงสับสน สิ่งเหล่านี้คือสัญญาณอันตรายที่บ่งบอกว่าร่างกายกำลังเผชิญกับภาวะออกซิเจนในเลือดต่ำขั้นรุนแรง การรีบไปพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริงคือทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด

ปัจจัยรอบตัวที่อาจทำให้ค่าที่วัดได้ไม่ตรงความเป็นจริง

ต้องยอมรับว่าเครื่องมือขนาดเล็กที่ใช้ตามบ้านอาจมีความคลาดเคลื่อนได้ โดยเฉพาะถ้าเรามีอาการป่วยบางอย่าง เช่น ภาวะซีดรุนแรง หรือการสัมผัสกับก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ ซึ่งอาจทำให้เครื่องอ่านค่าได้สูงเกินความเป็นจริง ดังนั้นอย่าตื่นตระหนกจนเกินไปหากตัวเลขแกว่งเพียงเล็กน้อย ให้เน้นสังเกตอาการทางร่างกายควบคู่ไปด้วย หากรู้สึกปกติดี ก็อาจเกิดจากปัจจัยความผิดพลาดในการวัดได้