เช็กค่าออกซิเจนในเลือด SpO2 แค่ไหนปกติ แบบไหนที่ต้องเริ่มกังวล

ช่วงนี้หลายคนน่าจะมีเครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้วติดบ้านกันไว้บ้างแล้ว เวลาหยิบขึ้นมาหนีบนิ้วทีไรก็มักจะลุ้นว่าตัวเลขบนหน้าจอจะโชว์เท่าไหร่ บางคนเห็นเลขลดลงนิดหน่อยก็ใจหายวาบ วันนี้ผมเลยอยากชวนมาคุยกันแบบสบายๆ ถึงเรื่องการประเมินค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือด หรือที่เราเรียกสั้นๆ ว่า SpO2 ว่าตกลงแล้วตัวเลขไหนคือปกติ ตัวเลขไหนที่ร่างกายส่งสัญญาณเตือนว่ากำลังขาดออกซิเจน และเราควรใช้อุปกรณ์ชิ้นนี้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดได้อย่างไรครับ

เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้วทำงานอย่างไร ทำไมแคหนีบก็รู้เรื่อง

เวลาเราเอาเครื่องมาหนีบที่ปลายนิ้ว เจ้าเครื่องนี้ไม่ได้มีเข็มมาเจาะตรวจเลือดให้เจ็บตัวนะครับ แต่มันใช้หลักการปล่อยแสงสีแดงและอินฟราเรดผ่านเนื้อเยื่อที่ปลายนิ้วเรานี่แหละครับ เพื่อไปตรวจดูว่าฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงของเราตอนนี้มีออกซิเจนเกาะอยู่มากน้อยแค่ไหน แล้วแปลงออกมาเป็นเปอร์เซ็นต์ให้เราเห็นบนหน้าจอแบบเรียลไทม์ ซึ่งการประเมินค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดวิธีนี้สะดวก รวดเร็ว และไม่ต้องเจ็บตัวเลยแม้แต่น้อย

ตัวเลขเปอร์เซ็นต์ SpO2 แบบไหนถึงเรียกว่าปกติ

มาถึงคำถามยอดฮิตว่าตัวเลขเท่าไหร่ถึงจะสบายใจได้ โดยทั่วไปแล้วตัวเลขที่ถือว่าปกติสำหรับคนทั่วไปจะแบ่งออกเป็นช่วงดังนี้ครับ

• เกณฑ์ปกติทั่วไป: ค่า SpO2 จะอยู่ที่ 95 ถึง 100 เปอร์เซ็นต์ แปลว่าปอดและระบบไหลเวียนโลหิตทำงานได้ดี ออกซิเจนส่งไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ ได้เพียงพอ
• เกณฑ์ที่ต้องเฝ้าระวัง: ถ้าวัดได้ระหว่าง 90 ถึง 94 เปอร์เซ็นต์ ร่างกายเริ่มได้รับออกซิเจนน้อยกว่าปกติ อาจจะต้องพักผ่อนให้เพียงพอ หรือลองวัดซ้ำในท่าทางที่สบายขึ้น
• เกณฑ์อันตรายที่ต้องรีบพบแพทย์: หากตัวเลขตกลงมาต่ำกว่า 90 เปอร์เซ็นต์ นี่คือสัญญาณเตือนภัยสีแดงแล้วครับ แสดงว่าเนื้อเยื่อและอวัยวะสำคัญกำลังขาดออกซิเจนอย่างรุนแรง

ปัจจัยรอบตัวที่อาจทำให้ตัวเลขแกว่งโดยไม่มีโรค

บางครั้งคนไข้ตื่นตระหนกเพราะวัดค่าออกมาได้ต่ำ แต่พอมาตรวจจริงๆ แล้วไม่ได้เป็นอะไร สาเหตุอาจมาจากสิ่งเหล่านี้ครับ

• นิ้วมือเย็นจัด: เลือดไหลเวียนไปที่ปลายนิ้วน้อย ทำให้เครื่องอ่านค่าได้ไม่แม่นยำ ลองถูมือนวดนิ้วให้อุ่นขึ้นก่อนวัด
• ทาเล็บเจลหรือใส่เล็บปลอม: สีทาเล็บเข้มๆ หรือเล็บปลอมหนาๆ จะไปบังแสงของเครื่อง ทำให้การประเมินค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดคลาดเคลื่อน แนะนำให้เปลี่ยนไปหนีบ1นิ้วที่ไม่ได้ทาเล็บ หรือหันด้านข้างของนิ้วแทน
• ขยับตัวขณะวัด: การขยับมือหรือนิ้วไปมาจะทำให้เซนเซอร์จับสัญญาณไม่ได้ ลองอยู่นิ่งๆ สักครู่แล้วรอให้ตัวเลขบนหน้าจอนิ่งก่อนค่อยอ่านค่า

อาการแบบไหนที่ต่อให้ตัวเลขปกติ ก็ควรมาโรงพยาบาล

แม้ว่าเครื่องวัดออกซิเจนจะเป็นตัวช่วยที่ดี แต่ความรู้สึกของร่างกายเราเองสำคัญที่สุดครับ ต่อให้วัดค่า SpO2 ได้ 96 หรือ 97 เปอร์เซ็นต์ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่ารอช้าที่จะมาพบแพทย์นะครับ

• รู้สึกหายใจไม่อิ่ม หายใจลำบาก หรือต้องใช้กล้ามเนื้อหน้าอกช่วยหายใจ
• เหนื่อยหอบง่ายผิดปกติ แม้จะทำกิจวัตรประจำวันเบาๆ เช่น เดินไปเข้าห้องน้ำ
• ริมฝีปาก ปลายเล็บ หรือผิวหนังเริ่มมีสีคล้ำอมม่วง
• มีอาการซึมลง หายใจเร็ว หรือพูดเป็นประโยคยาวๆ ไม่จบเพราะเหนื่อย

การมีเครื่องมือติดบ้านไว้ช่วยให้เราอุ่นใจได้มากขึ้น แต่สิ่งสำคัญคือต้องทำความเข้าใจวิธีใช้งานที่ถูกต้อง และสังเกตอาการร่วมของร่างกายควบคู่กันไป หากพบความผิดปกติที่ส่อเค้าอันตราย การรีบมาพบแพทย์ย่อมปลอดภัยที่สุดครับ