ค่าออกซิเจนในเลือด SpO2 บอกอะไรเราได้บ้าง เรื่องที่ควรทำความเข้าใจให้ถูกต้อง

ทำความรู้จักค่าออกซิเจนในเลือดกันหน่อย

ช่วงที่ผ่านมาหลายคนเริ่มคุ้นเคยกับการใช้เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้วกันมากขึ้น บางครั้งเวลาที่เราป่วยหรือรู้สึกเหนื่อยง่าย เครื่องตัวนี้ก็กลายเป็นตัวช่วยสำคัญในการเช็กสุขภาพเบื้องต้น แต่หลายคนอาจจะยังสงสัยว่าตัวเลขที่ปรากฏบนหน้าจอจริงๆ แล้วมันหมายถึงอะไร และการประเมินค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนในเลือดที่ถูกต้องนั้นต้องดูที่ตรงไหนบ้าง

SpO2 คืออะไรและทำไมหมอถึงให้ความสำคัญ

ค่า SpO2 คือการวัดปริมาณออกซิเจนที่เกาะอยู่บนเม็ดเลือดแดงของเราครับ ปกติร่างกายคนเราต้องการออกซิเจนไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆ อย่างเพียงพอเพื่อให้ระบบภายในทำงานได้ปกติ ค่าปกติที่ควรจะเป็นคือ 95-100 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งหมายความว่าเม็ดเลือดแดงส่วนใหญ่ของเรากำลังบรรทุกออกซิเจนไปส่งตามจุดต่างๆ ได้อย่างเต็มที่

วิธีประเมินค่าความอิ่มตัวของออกซิเจนอย่างถูกวิธี

การใช้เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้วดูเหมือนง่าย แต่ถ้าทำไม่ถูกวิธีค่าที่ได้ก็อาจจะคลาดเคลื่อนได้ครับ สิ่งสำคัญที่อยากแนะนำคือ

• พักให้ร่างกายอยู่นิ่งๆ ก่อนวัดประมาณ 5 นาที ไม่ควรวัดทันทีหลังจากเพิ่งเดินไปมาหรือเพิ่งทำกิจกรรมหนักๆ มา
• เช็กให้มั่นใจว่ามือไม่อยู่ในสภาพเย็นจัด เพราะถ้าเลือดไหลเวียนไปที่ปลายนิ้วน้อย ค่าที่ได้อาจจะต่ำกว่าความเป็นจริง
• ถ้าทาสีเล็บเข้มๆ หรือติดเล็บปลอม แนะนำให้เช็ดออกหรือย้ายไปวัดที่นิ้วอื่น เพราะสีของเล็บมีผลต่อการรับแสงของตัวเครื่องวัดได้
• สอดนิ้วเข้าไปให้สุดและวางมือให้นิ่งที่สุดจนกว่าตัวเลขจะคงที่

เมื่อไหร่ที่ค่าออกซิเจนเริ่มเป็นสัญญาณเตือน

โดยทั่วไปถ้าค่าที่วัดได้ตกลงมาต่ำกว่า 95 เปอร์เซ็นต์ ถือเป็นจุดที่เราต้องเริ่มสังเกตอาการตัวเองแล้วครับ แต่ถ้าหากตัวเลขต่ำกว่า 90 เปอร์เซ็นต์เมื่อไหร่ นี่คือสัญญาณอันตรายที่บ่งบอกว่าร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะพร่องออกซิเจนได้

อาการแบบไหนบ้างที่ต้องรีบไปพบแพทย์

อย่าดูแค่ตัวเลขบนหน้าจอเพียงอย่างเดียวครับ ต้องสังเกตอาการทางกายควบคู่ไปด้วย หากพบอาการเหล่านี้ร่วมกับค่า SpO2 ที่ต่ำลง ควรไปโรงพยาบาลทันที

• หายใจหอบเหนื่อยแม้จะนั่งพักเฉยๆ
• พูดเป็นประโยคยาวๆ ไม่ได้เพราะต้องหยุดหายใจ
• มีอาการริมฝีปากเขียว ปลายมือปลายเท้าซีดหรือคล้ำ
• รู้สึกมึนงง สับสน หรือซึมลงกว่าปกติ
• ชีพจรเต้นเร็วผิดปกติ

ข้อควรระวังสำคัญในการแปลผล

เครื่องวัดออกซิเจนเป็นเพียงอุปกรณ์คัดกรองเบื้องต้น ไม่สามารถใช้วินิจฉัยโรคได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ครับ หากวัดแล้วค่าต่ำผิดปกติ แนะนำให้ลองเปลี่ยนนิ้ววัดอีกครั้ง หรือลองพักสักครู่แล้ววัดใหม่ แต่ถ้าอาการเหนื่อยยังคงอยู่หรือมีอาการแย่ลง การไปให้แพทย์ตรวจร่างกายอย่างละเอียดด้วยวิธีอื่น เช่น การเจาะเลือดตรวจหาค่าก๊าซในเลือด (ABG) จะมีความแม่นยำและปลอดภัยกว่ามากครับ