อุจจาระสีดำแบบไหนที่ควรระวัง สัญญาณเตือนจากแผลหรือมะเร็งในกระเพาะอาหาร

ทำไมอุจจาระถึงเปลี่ยนเป็นสีดำผิดปกติ

เวลาคนไข้เดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่าช่วงนี้ขับถ่ายออกมาเป็นสีดำสนิท หมอจะเริ่มให้ความสำคัญทันทีครับ เพราะโดยปกติแล้วสีของอุจจาระมักจะเปลี่ยนไปตามอาหารที่รับประทานเข้าไป เช่น การทานเลือดหมู เลือดเป็ด ยาบำรุงเลือดที่มีธาตุเหล็ก หรือแม้แต่ผลไม้สีเข้มบางชนิด แต่ถ้าวันไหนที่คนไข้ไม่ได้ทานของเหล่านี้เลย แล้วจู่ๆ อุจจาระกลับเปลี่ยนเป็นสีดำคล้ายยางมะตอย หรือมีลักษณะเหนียวติดชักโครก นั่นคือสัญญาณอันตรายที่บอกว่าอาจมีการเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบนครับ

ลักษณะอุจจาระสีดำจากโรคมะเร็งกระเพาะอาหารหรือแผลในกระเพาะอาหาร

สาเหตุที่ทำให้อุจจาระเป็นสีดำเกิดจากการที่มีเลือดไหลออกมาจากหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร หรือลำไส้เล็กส่วนต้น เมื่อเลือดเหล่านี้ปะปนกับน้ำย่อยและกรดในกระเพาะอาหาร จะเกิดปฏิกิริยาทางเคมีจนทำให้เลือดเปลี่ยนสภาพเป็นสีดำคล้ำและมีกลิ่นเหม็นคาวที่รุนแรงกว่าปกติ ซึ่งโรคที่พบได้บ่อยคือแผลในกระเพาะอาหารที่อักเสบจนกัดเข้าเส้นเลือด หรือในกรณีที่น่ากังวลกว่านั้นคือการมีก้อนมะเร็งในกระเพาะอาหารที่ตัวก้อนเองมีการฉีกขาดหรือมีแผลเกิดขึ้นครับ

แยกอย่างไรว่าสีดำจากอาหาร หรือสีดำจากเลือด

วิธีสังเกตง่ายๆ ที่คนไข้ทำได้ด้วยตัวเองมีดังนี้ครับ

• สีและลักษณะ: ถ้าเป็นเลือดจากทางเดินอาหาร อุจจาระมักจะมีสีดำสนิทเหมือนยางมะตอย หรือสีดำเหมือนถ่านบด และมีลักษณะเหลวเหนียวผิดปกติ
• กลิ่น: เลือดที่ผ่านการย่อยจะมีกลิ่นคาวรุนแรงมาก ซึ่งต่างจากการทานอาหารที่มีสีเข้มหรือยาธาตุเหล็กที่จะไม่มีกลิ่นผิดปกติเช่นนี้
• อาการร่วม: คนไข้ที่มีเลือดออกในกระเพาะมักจะมีอาการเพลีย หน้ามืด ใจสั่น หรือซีดลงอย่างรวดเร็ว เพราะร่างกายสูญเสียเลือดไปโดยไม่รู้ตัว

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

การถ่ายเป็นสีดำคือภาวะที่รอไม่ได้ครับ หากคนไข้มีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ให้รีบมาพบแพทย์โดยด่วน

• มีอาการวิงเวียนศีรษะเหมือนจะเป็นลมเวลาลุกขึ้นยืน
• เหนื่อยง่ายผิดปกติ หายใจไม่ค่อยอิ่ม
• คลำหน้าท้องแล้วรู้สึกว่ามีก้อนแข็ง หรือปวดท้องเรื้อรังมานาน
• น้ำหนักตัวลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือเบื่ออาหาร

การป้องกันและการดูแลตัวเอง

หัวใจสำคัญคือการไม่ปล่อยให้อาการปวดท้องเป็นเรื่องปกติครับ หากมีอาการปวดท้องเรื้อรัง ทานยาแก้ปวดกลุ่มยาแก้ปวดข้อหรือยาแก้แก้อักเสบ (NSAIDs) เป็นประจำ ต้องระวังเป็นพิเศษเพราะยาเหล่านี้เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้กระเพาะอาหารเป็นแผลและเลือดออกได้ การตรวจเช็คสุขภาพและการส่องกล้องกระเพาะอาหารในกรณีที่มีความเสี่ยง จะช่วยให้เราเจอแผลหรือก้อนเนื้อตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ซึ่งผลการรักษามักจะดีกว่าการปล่อยทิ้งไว้จนมีอาการถ่ายดำครับ