คู่มือฉบับสมบูรณ์ ตารางวัคซีนเด็กแรกเกิดถึง 5 ขวบ เช็กภูมิคุ

ทำไมต้องวัคซีนในเด็กแรกเกิดถึง 5 ขวบ เกราะป้องกันโรคระบาดที่ลูกน้อยต้องมี

ในช่วงวัยแรกเกิดจนถึงอายุ 5 ปี ระบบภูมิคุ้มกันของเด็กยังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อโรคติดต่ออันตรายต่างๆ ซึ่งบางโรคอาจมีความรุนแรงถึงขั้นพิการหรือเสียชีวิต การได้รับวัคซีนตามตารางสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคจึงเป็นมาตรการทางการแพทย์ที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการป้องกันโรค สร้างภูมิคุ้มกันเฉพาะเจาะจง และช่วยลดอัตราการเจ็บป่วยรุนแรงในเด็กได้อย่าง 100 เปอร์เซ็นต์เมื่อได้รับครบถ้วนตามกำหนด

ตารางวัคซีนเด็กแรกเกิดถึง 5 ขวบ ตามมาตรฐานกระทรวงสาธารณสุขและกุมารแพทย์

การบริหารวัคซีนให้ตรงตามช่วงอายุมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อประสิทธิภาพในการสร้างภูมิคุ้มกัน โดยแบ่งตามช่วงวัยสำคัญดังนี้

วัคซีนช่วงแรกเกิดถึง 6 เดือน

• แรกเกิด: วัคซีนบีซีจี (BCG) ป้องกันวัณโรค และวัคซีนตับอักเสบบี (Hepatitis B) เข็มที่ 1
• อายุ 2 เดือน: วัคซีนคอตีบ บาดทะยัก ไอกรน ชนิดไรเซลล์ (DTaP) เข็มที่ 1, วัคซีนโปลิโอชนิดหยอด (OPV) หรือชนิดฉีด (IPV) เข็มที่ 1, วัคซีนฮิบ (Hib) เข็มที่ 1, วัคซีนตับอักเสบบี เข็มที่ 2 และวัคซีนโรตา (Rotavirus) ป้องกันท้องร่วงรุนแรงจากไวรัส เข็มที่ 1
• อายุ 4 เดือน: วัคซีน DTaP, IPV/OPV, Hib และวัคซีนโรตา เข็มที่ 2
• อายุ 6 เดือน: วัคซีน DTaP, IPV/OPV, Hib เข็มที่ 3, วัคซีนตับอักเสบบี เข็มที่ 3 และวัคซีนโรตา เข็มที่ 3 (ขึ้นอยู่กับชนิดของวัคซีนโรตาที่ได้รับ)

วัคซีนช่วงอายุ 9 เดือนถึง 5 ปี

• อายุ 9 ถึง 12 เดือน: วัคซีนป้องกันโรคหัด คางทูม หัดเยอรมัน (MMR) เข็มที่ 1 และวัคซีนไข้สมองอักเสบเจอี (JE) เข็มที่ 1
• อายุ 1 ปีถึง 1 ปี 6 เดือน: วัคซีนอีุกสุกอีใส (Varicella) เข็มที่ 1, วัคซีนตับอักเสบเอ (Hepatitis A) เข็มที่ 1, วัคซีน MMR เข็มที่ 2, วัคซีน JE เข็มที่ 2 และวัคซีนกระตุ้น DTaP, Hib, IPV เข็มที่ 4
• อายุ 2 ปีถึง 5 ปี: วัคซีนไข้หวัดใหญ่ (Influenza) ฉีดกระตุ้นทุกปี ปีละ 1 ครั้ง, วัคซีนตับอักเสบเอ เข็มที่ 2 (ห่างจากเข็มแรก 6 เดือน) และวัคซีนกระตุ้นคอตีบ บาดทะยัก ไอกรน โปลิโอ ตามคำแนะนำของกุมารแพทย์

อาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นหลังรับวัคซีนและแนวทางการสังเกตอาการ

หลังการได้รับวัคซีน เด็กอาจมีปฏิกิริยาตอบสนองของร่างกาย ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติและมักหายได้เองภายใน 1 ถึง 3 วัน โดยอาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

• มีไข้ต่ำ ปวด บวม แดง หรือมีก้อนแข็งเล็กน้อยบริเวณที่ฉีดวัคซีน
• งอแง ซึมเล็กน้อย หรือรับประทานนมน้อยลงชั่วคราว
• ถ่ายเหลวเล็กน้อย (ในกรณีที่ได้รับวัคซีนโรตาชนิดหยอด)

สัญญาณอันตรายหลังฉีดวัคซีนที่ต้องพามาพบแพทย์ทันที

แม้ว่าวัคซีนจะมีความปลอดภัยสูง แต่ในเด็กบางรายอาจเกิดอาการแพ้รุนแรงหรือมีภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างเร่งด่วน โดยมีสัญญาณเตือนดังนี้

• มีผื่นลมพิษขึ้นทั่วตัว หน้าบวม ปากบวม หายใจมีเสียงหวีด หรือหายใจลำบาก ซึ่งเป็นอาการแพ้รุนแรง (Anaphylaxis)
• ไข้สูงมากกว่า 39องศาเซลเซียส และไข้ไม่ยอมลดหลังจากกินยาลดไข้
• ร้องกวนต่อเนื่องนานผิดปกติ หรือซึมมากปลุกไม่ตื่น อาเจียนพุ่ง
• มีอาการชักเกร็ง

การเตรียมตัวและการดูแลลูกน้อยก่อนและหลังรับวัคซีน

การเตรียมความพร้อมที่ดีจะช่วยลดความกังวลและช่วยให้กระบวนการสร้างภูมิคุ้มกันเป็นไปอย่างราบรื่น

• ก่อนฉีด: ตรวจสอบสมุดบันทึกสุขภาพเด็กและประวัติการแพ้ยา แพ้อาหาร หรือแพ้วัคซีนครั้งก่อน แจ้งกุมารแพทย์หากเด็กมีอาการเจ็บป่วยเฉียบพลัน มีไข้สูง หรือมีโรคประจำตัว
• หลังฉีด: สังเกตอาการอย่างใกล้ชิดที่โรงพยาบาลอย่างน้อย 30 นาที และสังเกตอาการต่อที่บ้าน ดูแลให้เด็กดื่มน้ำหรือนมอย่างเพียงพอ สวมใส่เสื้อผ้าที่ระบายความร้อนได้ดี และเช็ดตัวลดไข้หากมีไข้ต่ำ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับตารางวัคซีนเด็ก